"Futbol basit bir oyun değildir", sözlerime rahmetli Jupp Derwall'in bu özlü sözü ile başlamak istedim.

Evet gerçektende basit bir oyun değil futbol. İlk bulunduğundan beri futbol, çeşitli evrelerden geçmiştir. Futbol'un evrimini kısa bir tarih yazısı ile anlatacağım.

1900'lerin başında futbol ilk bulunduğunda, oynanma şekli futbolu sevmeyenlerin dediği gibi 20 adamın bir topun peşinden koştuğu biçimdeymiş. Ne bir mevki, ne de bir taktik varmış. Sonra 1930'larda Dünya kupaları düzenlenmeye başlayınca yeni yeni taktikler keşfetmiş futbol adamları.

1930'larda Uruguay'ın kazandığı iki dünya kupasındaki taktiği 5-0-5 miş. Evet 5 defans, 5 forvet. Uzun toplarla oynanan bir oyunmuş.

Sonra futbolun orta saha yönünü keşfeden insanoğlu, bu taktikten sonra 4-4-2 sistemini keşfetmiş. Çok uzun yıllar bu taktik tüm dünyaya yetmiş. Ama şu an ki modern 4-4-2 ile karıştırmamak lazım. Bu 4-4-2 şu şekil. Çakılı yerinden kıpırdamayan geri dörtlü. Önlerinde 4 ortasaha, kanat değil. İki tane de hava topu hakimiyeti olan iki uzun forvetle oynanırmış bu 4-4-2.

Sonra yanılmıyorsam ilk Almanlar, defansta 4 adamın fazla olduğunu düşünmüşler ve liberolu sisteme geçmişler. Yani 3-5-2 bulunmuş. Hatta ezeli rakiplerinden İngiliz Gary Lineker, o dönemde Almanlardan o kadar bıkmış ki, futbol tarihine geçen şu açıklamayı yapmıştır: "Futbol 90 dakika oynanan ve sonunda Alman'ların kazandığı bir oyundur." Hatta bu sistemi çok iyi kullanan Danimarka, 92 Avrupa Şampiyonasına Sırbistan'ın savaş yüzünden katılamamasının ardından kupaya davet edilmiş, futbolcular tatilden gelip Avrupa Şampiyonasına katılmış ve 3-5-2 sistemi ile bu kupayı kazanmışlardır.

94 ve 98 Dünya kupalarında ise modern futbolun temelleri atılmıştır. 21. yüzyıla geldiğimizde ise artık futbol endüstriyelleşmiş, tam bir taktik oyununa dönmüştür.

Bu da kanat futbolunun 4-3-3'ün doğmasına neden olmuştur. Bu sayede Yunanistan bir Avrupa Kupası, Jose Mourinho'lu Porto ise bir UEFA, bir de Şampiyonlar Ligi kazanmıştır.

Bu yazımı asıl yazma sebebim Türk futbolunun da çağa ayak uydurmasıdır. Dün Bursaspor - Galatasaray maçını izliyorum, önceden tek görevi çakılı oynamak olan defansın kanatlarında oynayan back'ler hücuma çıkıp çalım atabiliyor dün de Galatasaray böyle bir gol attı. Sağ bek Uğur, rakibine bir bacak arası yaparak sonrasında gol pasını verdi. Aynı şekil Kasımpaşa - Beşiktaş maçında Serdar Kurtuluş'ta çalım atarak gol pasını verdi.

Artık modern futbolda kanat oyuncuları çok önemli. Bugün bir teknik direktör maç sıkıştığında eskisi gibi oyuna forvet sokmuyor, hücumcu bir bek oyuna alıyor. (Bkn 2006 Şampiyonlar Ligi Finali Arsenal-Barcelona Belletti'nin oyuna girmesi ve gol atması) Bu sistem yeni nesil futbolcular yetiştirmiştir. Daniel Alves, Emmanuel Eboue gibi kanatta açıkta oynayabilecek kapasite de olan defans oyuncularını ortaya çıkarmıştır.

Bakalım önümüzdeki yıllarda nasıl sistemler gelişecek? Nasıl oyuncular yetişecek? Bekleyip göreceğiz.