Etimoloji - Kelimelerin Geçirdiği Değişiklikler / Damacana.org

05 Haziran 2008

Etimoloji - Kelimelerin Geçirdiği Değişiklikler

Kullandığımız kelimelerin kökleri, nereden geldikleri araştırılırsa, çok meraklı gerçekler ortaya çıkar. Örneğin, dilimizdeki "maydanoz" kelimesinin Farsça "midenuvaz" (mideyi okşar) sözünden geldiğini çok kişi bilmez. Bu, yabancı köklü kelimelerin dilimizin yapısına nasıl uydurduğuna güzel bir örnektir.

Bunun gibi İtalyanca "forchetta" (küçük çatal) kelimesi de "firkete" olmuş, Fransızca "hortensia" kelimesi "ortanca" biçimine girmiştir. Bu örneklerden yüzlerce verilebilir.

Dilimizdeki kendi kelimelerimiz de zamanla başka biçimler almıştır. Örneğin, "üzengi" nin asıl "uzangı", "değnek"in aslı "dayanak"tır.

Aynı değişmelere başka dillerde de rastlanır. Bu arada birçok kelimeler, dilden dile geçerken, şaşılacak kadar değişik biçimlere girmişlerdir. Örneğin, dilimize Farsçadan gelen "gül" ile birçok Batı dillerine Latin kökünden gelen "rose" (gül) kelimesi aynı kökten türemiştir. Bu kelime şu değişikliklere uğramıştır.

Doğu dillerinde: "uerd"; oradan Yunanca "rodia": Latince "rosa"; gene doğu dillerindeki "uerd"den "gül", Arapçaya "verd".

Batı dillerindeki "amiral" kelimesi de Arapça "al-emir-ul mâ" (sular komutanı) sözünden gelir. Aynı şekilde, İspanya’daki bir ırmağa Arapların verdiği "Vâdi-ul Kebir" adı İspanyolcada "Guadalquivir" olmuştur.

Çeşitli dillerden birbirine geçerken geçirdiği değişiklikleri şunlar da güzel birer örnektir:

Şeker – Farsça "Şakar", Arapça "Sakkar", İspanyolca "Azucar", Fransızca "Susre", İngilizce "Sugar".

Kestane – Yunanca "Kestanon", Latince "Castanea", Fransızca "Chataigne", İngilizce "Chesnut"

Kedi – Arapça "Kit", Latince "Catus", Fransızca "Chat", İngilizce "Cat", Almanca "Katze", Rusça "Kot".

Benzer Bağlantılar

Bağlantılar

5 yorum:

Miray dedi ki...: Kedi kelimesi gerçekten çok enteresan olmuş. Neredeyse hemen hepsi aynı gibi.; 05 06 2008 18:01
Barış Tekin dedi ki...: türkçede yaklaşık 120 Bin Kelime Var Bunun 60 Bini Arapça Gerçekten Çok İlğinç.Bunu Söylüyen Türkçe Öğretmenimiz.; 05 06 2008 19:44
Yavuz Tanyeri dedi ki...: Merhaba.

Öncelikle böyle bir konuyu irdelediğiniz için teşekkür ederim. Maydanoz sözcüğünün "midenuvaz" kökünden geldiğini söylemişsiniz. Fakat bence bu sözcük Farsçadan gelmiyor. Şöyle ki: "Mide" sözcüğü, zaten Arapça kökenli bir sözcük. "Nuvaz" sözcüğü Farsçada "okşamak" anlamına gelse bile, karma kökenli bir sözcük olur bu.

Ayrıca bu sözcüğün ses yapısı, bana Farsçaya benzemiyormuş gibi geliyor. Hem Türk Dil Kurumu, bu sözcüğün Rumca kökenli olduğunu söylemiş. Etimolojik sözlük ise "makedonési" (Makedonya otu) diye açıklamış. Bu da sözcüğün Arapça - Farsça olmama olasılığını pekiştiriyor. Bunu iyi bir araştırmak lazım.

Barış Tekin arkadaşımız, Türkçedeki sözcüklerin 60 bin tanesinin Arapça olduğunu söylemiş. Kardeşim, sana bunu söyleyen öğretmen neye dayanarak bunu söyledi acaba? Bu öğretmene, okuduğu fakültede hiç mi bahsetmediler bu konudan? 2005 yılında basılan Tdk'nin yayımladığı "Güncel Türkçe Sözlük"te, 105 bin sözcük (madde) var ve bu sözcüklerin sadece 6 bin tanesi Arapça. Sözlükteki sözcüklerin toplam 15 bin tanesi yabancı kökenli. Umarım bu yorumu okur, başka yerlerde bunu bir daha yazmazsın.

Esenlikle...; 06 06 2008 19:00
Türk dedi ki...: aha size bi soru:
Türkler ortasyadayken hayatlarında kedi yok muydu?varsa o zaman kediye ne diyorlardı?aynı şekilde şekeri bilmiyorlar mıydı?biliyorlardıysa adı neydi?; 08 06 2008 20:05
şair dedi ki...: türk arkadaşa katılıyorum.yok dilimizdeki kelimelr arapçaymış yok şuymuş ok buymuş.işkembeden sallamayın derim.; 13 06 2008 02:14